Welkom bij alweer de tweede aflevering van ‘Franks Boekenkast’ waarin wij op boeken-safari gaan door ‘de wijsheid van de wereld’ van de boeken van Frank waarvan de meeste boeken ik nog nooit gelezen heb…maar voor dat we verder gaan, hebben jullie dit gezien?

…en heb je ook deze gezien..”want deze getallen zijn onaanvaardbaar nu kabinet een lockdown want anders hebben we morgen opnieuw en overmorgen weer extra dode en zieke mensen”

‘t is opmerkelijk, h√®….die Amerikaan die zegt ‘luister, in de huidige situatie van de Corona Crisis – kan niemand ontgaan zijn – moet men toch uiteindelijk voor vaderlandsliefde en voor de kleinkinderen, bereid zijn om het ultieme offer te brengen. Je eigen belang, je belang om te willen leven. Huppekat√©, overboord want ja, het gaat toch om mijn kleinkinderen. Het grotere belang… mooi, h√®? En aan de andere kant hebben we onze grote vriend Wilders die daar toch een vurig pleidooi houdt, dat zijn klomp breekt over wat de regering toch wel vooral niet doet. Het hele land moet op slot…we moeten overal meteen mee stoppen nu omdat we ie-der-een moeten redden. Er gaan nu mensen dood en we moeten nu alles doen om dat te voorkomen. Zo’n mooi, h√®…maar ja, wat is nou de juiste…wa’s nou de juiste positie? Nou goed, daar gaat politiek over. Want politiek gaat in de eerste lijn niet zozeer over wat er aan de hand is. Dat lijkt het wel maar nee…het gaat eigenlijk veel meer over wat we vinden.

Wat… wat… hoe het waarderen wat er aan de hand is. Nou ja, dan heb je dus niet meer over wetenschap of over kennis dan heb je het over wijsheid. En wijsheid is het terrein van de wijsbegeerte, van de filosofie. En dan gaan we natuurlijk op zoek in de boekenkast. En dan komen we al heel snel uit bij mijn afdeling wijsbegeerte. Daar vind ik het basis boek Ethiek. Nou, ethiek, dat is een van de hoofd disciplines van de filosofie en ethiek gaat dus niet zozeer over wat waar is maar meer over wat waardevol is. Een belangrijk verschil. En in dit boek kan je bijvoorbeeld lezen…ja, ik sla maar even wat open… hier bladzijde 1.

Er is eigenlijk niet een soort algemeen principe of een algemene wet te geven voor wat waardevol is. Dat verschilt. Dat is iedere keer anders. Daar zie je al de kern van het probleem. Als iets niet iedere keer hetzelfde is, wat moet je dan doen? Als je op zoek gaat in dit boek dan kom je op een gegeven moment uit bij wat ze noemen…en let op, ik heb geoefend het U-TI-LI-TA-RIS-ME

Het heeft mij een jaar gekost voordat ik dat woord gewoon weer in √©√©n keer uit kreeg. Maar wat betekent dat nou? Het utilitarisme dat is eigenlijk wat die Amerikaan zegt…die zegt “luister, je moet niet zozeer kijken naar wat je doet, maar je moet meer kijken naar wat het gevolg is en wat je doet. Wat de consequentie is’ consequentialisme’ wordt dat ook wel genoemd. Dus ehhh…, wat levert het meeste geluk op voor het meeste aantal mensen dat is dan de formule…nou, dan weet ik wat ik moet doen. Dat is niet eens zo slecht bedacht, h√®? Dat klinkt heel aannemelijk…. maar ja dan… wat moet je dan met zo’n Wilders? Want die Wilders je zegt “ja luister, we moeten alles doen voor die ene persoon. Bij wijze van spreken. We moeten alles opofferen, dus we moeten heel veel laten voor het geluk van √©√©n. Dat is een hele andere positie. Dat is de positie, ja luister, ik heb het ook even opgezocht maar daar kom ik toch weer uit bij Kant van vorige week…je weet wel, van dat hele ingewikkelde boek… want Kant heeft nog een boek geschreven…”Kritiek van de Praktische Rede” en daarin gaat er daar op in en hij zegt “ja, wat is nou het juiste?” Hoe kan ik nou weten wat het goede is? En Kant die zegt heel iets anders. Kant die zegt je kunt alleen maar weten wat goed is door gewoon je af te vragen of dat wat je doet goed is en of dat dan goed uitpakt of slecht uitpakt…..ja,..dat is niet aan jou. Maar je kunt wel bepalen of je naar eer en geweten handelt. Dus je mag niet liegen. Maar ja, moet je dan altijd eerlijk zijn? Die Amerikaan bijvoorbeeld.. dat is wat mij betreft gewoon een klassiek voorbeeld van een utilitarist. Een utilitarist, dat is….. iemand, die gaat daar wel van uit wat het meest ‘utiel’ is. Niet ‘futiel’ maar ‘utiel’. Maar goed we dan met zo’n Wilders, he.. natuurlijk is een heel ander verhaal…

Kijk in dit boek en dan lees ik hier op een gegeven moment….eh, waar heb ik het hier…. “Klassieke Deontologie”

Ik denk eerst naar hogere transpiratie-kunde…blijkt dus niet zo te zijn. Heel wat anders kom van ‘Deon’ en ‘logos’  da’s allemaal Grieks dus ‘deon’ betekent plicht dus het is de leer van de plicht. Ja, plicht..ik dacht is dat is op wacht staan en zo, Plicht, dat zou je ook kunnen zeggen is gewoon datgene wat je doet naar eer en geweten. Dat betekent niet dat je je laat leiden door wat je uiteindelijk berekent als zijnde het beste voor iedereen of voor zoveel mogelijk mensen…maar dat je gewoon heel erg in het moment bij jezelf blijft en dat je denkt: “Wat is nu het juiste wat ik moet doen?” 

Bijvoorbeeld, je mag niet, je mag niet liegen, je moet doen wat je beloofd hebt, nou daar worden we allemaal mee opgevoed…natuurlijk Dat zijn hele belangrijke kernwaarden maar ja, het gekende probleem is natuurlijk altijd: Stel dat je vriend echt iets uitgesproken – goeie vriend van jou – en die komt de bij je aan de deur en die zegt ‘Joh, help mij even….verberg mij in de Kolenkit want ik word gezocht”

Afijn, dus je verbergt persoon en vervolgens komt de politie aan de deur – je zal het zien – en die zegt heeft u Flipse gezien en zegt u nou nee…”Flipse die ken ik niet..”

Ja, dan lig je dus h√©? Want je kent Flipse da’s √©√©n en hij zit bij jou in het kolenhok. Dat mag dan niet volgens Kant, want Kant die heeft er verstand van. Kant heeft daar verstand van en die zegt: “nee, dan moet je dus zelfs als de politie aan de deur komt zeggen “luister, ja hoor, neem mijn vriend, tweede deur links en daar vindt u hem in het kolenhok. Ik bedoel…dat is vrij simpel…als je dat dus gewoon doet, dan snapt iedereen dat je niet veel vrienden zult hebben!

Maar ja, je bent dan wel heel erg de-on… in je eentje! Dus wat moet je nou doen?

Moet je nou rekening houden met het grootste geluk van het grootste aantal mensen? En moet je dus bereid zijn bij wijze van spreken √©√©n iemand bewust te offeren? Misschien wel jezelf? Hoe moet je zeggen: ‘nee, luister…datgene wat mijn eer en mijn geweten mij ingeeft dat moet ik doen…ongeacht de consequentie..

Ik weet het niet.

Ik vind het maar bar ingewikkeld, weet je dat? Het is wel grappig om te zien…want ik heb natuurlijk zo’n kast vol met boeken maar als je eerlijk bent… het is natuurlijk een variatie op een thema, want dat was onze ouwe Aristoteles,  onze ouwe Arie Total Loss die ouwe Griek, die ouwe gek die had het nog niet zo kwaad, h√®. Want die had een heel ander idee. Die zijn van “ja, luister… het leven is eigenlijk de hele tijd het laveren tussen twee uitersten.

Je moet de hele tijd kiezen tussen links of rechts en hij zei daar gaat het niet om. Het gaat om het vinden van het juiste midden. Nou, de meeste mensen zitten hier en en dan zitten ze weer daar. En dan komen ze weer hier en dan gaan ze weer zo en jezelf in het juiste midden houden da’s nou helemaal niet eenvoudig. En zeker….. als je helemaal gaar wordt van het thuiszitten van het Coronavirus…dat je gewoon denkt weet je wat…. ik ga nog eens even een boek lezen wat ik nog nooit gelezen heb omdat ik daar misschien wel iets vind waar ik de wijsheid van de wereld mag ontmoeten…

De ethiek is het gebied dat handelt over 'etiketten' en 'hoe het heurt' en over het 'goede' en 'het kwaad'. Een typisch menselijk discours maar daarom juist zo belangrijk. Laten we eens kijken wat dit boek ons 'in de basis' over dit onderwerp te vertellen heeft.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *