Een hele goeie dag, middag, ochtend en avond, welke tijd het ook maar is in jouw leven. Wij gaan vandaag weer op zoek naar de ‘De Wijsheid van de Wereld’ in de boekenkast van Frank. Waarvan ik inderdaad de meeste boeken nog nooit gelezen heb. Maar ik ben erachter gekomen dat ik dus niet de enige ben die dat heeft, maar wel meer mensen kopen een boek zetten het in de kast. Maar ja, wat doe je daarmee? Tegelijkertijd boeken tot ik uiteindelijk de poort tot die wijsheid in de wereld.

En daar zijn we naar op zoek. En vandaag ga ik op zoek naar misschien wel een van de belangrijkste boeken uit de geschiedenis van de wijsheid in de wereld. En let u op, het zal u niet verrassen. Het zal u niet verbazen. Het is het boek wat hier in principe al mijn boeken bij mekaar houdt, ook al was het alleen maar vanwege het pure gewicht. Jawel, jawel, kritiek van de zuivere rede van Immanuel Kant. Nou, de kritiek van de zuivere rede.

Als je er verder geen scholing in gehad hebt, dan kan je allerlei dingen bij bedenken. Ik weet nog goed. Jaren geleden dacht ik die Kant, die naam, die hoor ik wel erg vaak. Laat ik me daar eens in verdiepen. Afijn, ik me ingeschreven voor een cursus over Kant, een hele week lang over Kant. Nou, ik moet eerlijk toegeven, ik heb een hele week lang er niets van begrepen. Ik kon zelfs de vragen niet begrijpen die er gesteld werden.

Dus ja, het begon me daarom steeds meer te frustreren, maar ook te intrigeren. Dus wie is die Immanuel Kant? En waarom is dat boek nou toch zo belangrijk? Want het wordt wel gezien als één van de belangrijkste boeken van de Verlichting? En wat is de Verlichting? De Verlichting, dat is eigenlijk het moment dat ze zeggen dat er in de wereld het licht aanging. Het licht als zijnde een metafoor voor de rationaliteit. Want ja, voor die tijd was het toch voornamelijk goden en God en het christendom en de mythologie en nou ja, noem maar op.

Ze hadden van alles bedacht hoe het komt dat dingen zo zijn zoals ze zijn. En wat is nou dan het principe dat er allemaal weer achter zit, want dat moet toch een soort plan zijn? En daar moet toch een soort waarheid zijn die onveranderlijk is, die eeuwig is. Nou ja, en Kant die dacht wat moet ik hiermee? Want hij had aan de ene kant waren er de mensen zeggen je kan alleen maar vertrouwen wat je ziet, de empiristen. En aan de andere kant had je Deckard met zijn met zijn denk experiment.

Die zei iets in de trant van ik denk dus ik twijfel, dus ik denk dus ik denk dat ik twijfel, dus als ik twijfel dat ik denk dan denk ik dus ik kan alles twijfelen, behalve dat ik dus denk dat ik twijfel, want ik twijfel dat ik denk. En dus ja, zoiets. Het is dus behoorlijk ingewikkeld, dat hoort u al. Dus dit boek gaat daar hopelijk een uitkomst in bieden. Nou, ik moet dus eerlijk toegeven ik heb het al gezegd, maar dit boek heb ik dus eigenlijk nog helemaal nog nooit ingekeken.

Het is dermate dik en dermate indrukwekkend en zorgwekkend dat je wel eventjes drie keer op je tellen past voor het überhaupt daarin begint. Want voor je het weet voel je toch behoorlijk dom. En dan wil je je misschien wel van kant gaan maken. Nou Kant, wie was dat? Kant, dat kan je eigenlijk zien. Ik zeg altijd: Kant, dat was een rare snuiter. Die heeft zijn hele leven in Königsberg gewoond, die is er nooit weggegaan. Liep altijd op tijd door de stad.

Ze konden de klok er gelijk op zetten. Hij heeft volgens mij nooit verkering gehad, maar hij was wel heel sociaal. Toen ook tijdgenoot min of meer van Mozart en ik vergelijk hem altijd met de Mozart van het denken. Het is zo ongelooflijk op een hoog niveau en zo vernieuwend en zo bepalend voor eigenlijk al het denken daarna dat je kan zeggen deze man is werkelijk waar. Een soort markeringspunt in het denken van de westerse mens. Dus ja, we ontkomen er niet aan.

Maar goed, die titel hè! Die titel is al bij voorbaat verwarrend. Tegelijkertijd, ja, het zegt heel veel als je het begrijpt. Dus die titel, “De kritiek van de zuivere rede”, dan hebben we het over kritiek. Dan hebben we het over rede. Maar we hebben niet over gewone reden, dan hebben we het over zuivere rede. Wat moet ik daar daar nou mee? Nou, allereerst het woord kritieken. Bij kritiek denk ik altijd meteen aan een zeurkeus, aan iemand die overal maar tegen ingaat.

Dat is niet helemaal wat er met dit woord door Kant bedoeld is. Die kritiek daar wil die eigenlijk mee zeggen, van wat is de grens? Kritiek, wat is de grens? Wat kunnen wij met de zuivere rede beredeneren en de zuivere rede wat is dat dan? De zuivere rede is dus niet de rede die gebaseerd is op wat je ziet? Dat is, zeg maar, de rede met je ogen dicht van die dingen waar je aan kan denken zonder dat je ze ziet.

Dat is dus, zeg maar, dat noemen ze rationalisme. Dat je dus niet iets nodig hebt en je zegt dit is een boek. Ik kan het boek zien. Een rationalist is iemand die aan iets wil denken zonder dat die daar een bewijs voor moet hebben dat ie het kan zien.

Wat zijn de grenzen van het denken dat 'gezuiverd' van de empirie? Of te wel; wat zijn we in staat te denken onafhankelijk van de ervaring? Een standaardwerk in de filosofie. Het vraagt echter een volledige studie filosofie om te begrijpen wat de heer Kant in zijn schild voerde..

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *